Mục lục
Sự xuất hiện của các thiết bị hỗ trợ thính giác được xem là một phép màu y học đối với những người suy giảm thính lực, giúp họ dễ dàng kết nối lại với gia đình và xã hội. Tuy nhiên, mua được một chiếc máy tốt mới chỉ là bước khởi đầu. Không ít người bệnh cảm thấy hoang mang, thậm chí từ bỏ việc sử dụng chỉ vì không biết cách đeo máy trợ thính đúng thao tác, dẫn đến cảm giác đau tức tai hoặc máy liên tục phát ra tiếng hú rít chói tai.
Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn chuyên sâu và những điều cần biết khi lắp trợ thính, giúp quá trình tìm lại âm thanh trở nên trọn vẹn, thoải mái và an toàn nhất.
Tại sao việc đeo máy trợ thính đúng cách lại cực kỳ quan trọng?
Nhiều người thường có tâm lý chủ quan, cho rằng chỉ cần nhét thiết bị vào tai và bật nguồn là có thể nghe rõ. Tuy nhiên, dưới góc độ thính học, ống tai của mỗi người có cấu trúc giải phẫu uốn lượn và kích thước hoàn toàn khác biệt. Việc thao tác đúng kỹ thuật mang lại những lợi ích mang tính quyết định:
Đảm bảo chất lượng âm thanh tối ưu và triệt tiêu tiếng hú rít
Khi thiết bị không được đeo khít vào ống tai, khoảng hở siêu nhỏ sẽ tạo điều kiện cho âm thanh khuếch đại bị rò rỉ ra ngoài, lọt ngược trở lại micro. Hiện tượng này tạo ra vòng lặp âm thanh, gây ra tiếng hú rít vô cùng chói tai.
Khi thao tác chuẩn xác, núm tai sẽ tạo ra độ khít hoàn hảo, giúp toàn bộ năng lượng âm thanh được truyền thẳng đến màng nhĩ, mang lại âm thanh trong trẻo, chân thực.
Mang lại sự thoải mái tối đa, bảo vệ an toàn cho ống tai
Lớp da trong ống tai vô cùng mỏng manh và nhạy cảm chứa nhiều dây thần kinh. Việc cố gắng nhồi nhét hoặc lắp sai góc độ có thể gây trầy xước, sưng viêm màng nhĩ.
Một thao tác chuẩn y khoa sẽ giúp thiết bị nằm êm ái, trơn tru theo đúng nếp gấp tự nhiên của vành tai và ống tai, giúp người dùng thoải mái sinh hoạt suốt cả ngày dài.
Kéo dài tuổi thọ cho thiết bị thính học
Thiết bị đeo lỏng lẻo rất dễ bị rơi rớt khi người dùng vận động mạnh, nhai nuốt hoặc thay quần áo. Hơn nữa, việc đặt sai vị trí có thể khiến hệ thống micro và màng loa dễ bị tắc nghẽn bởi ráy tai và mồ hôi. Đeo đúng cách chính là phương pháp bảo vệ tài sản và tối ưu hóa hiệu năng của máy.
Hướng dẫn cách đeo máy trợ thính chi tiết cho từng kiểu dáng
Hiện nay trên thị trường có đa dạng các loại máy trợ thính với thiết kế khác biệt, từ các mẫu máy trợ thính siêu nhỏ giấu kín trong tai đến các dòng công suất cao. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết cho hai nhóm kiểu dáng phổ biến nhất. Trước khi tiến hành đeo máy, bạn cần đảm bảo tay đã được rửa sạch, lau khô và nên ngồi trước gương (trong những lần thao tác đầu tiên) để dễ dàng quan sát và căn chỉnh.
Cách đeo dòng máy đeo sau tai và loa trong tai (BTE và MiniRITE)
Đây là kiểu dáng phổ biến, thiết kế bền bỉ và dễ thao tác. Các thiết bị hiện đại, điển hình là các dòng máy trợ thính không dây thông minh hay các dòng máy trợ thính cho trẻ em và máy trợ thính cho người điếc sâu thường chuộng thiết kế này. Để đeo chuẩn xác, bạn cần thực hiện tuần tự các bước sau:
- Bước 1 – Kiểm tra thiết bị và phân biệt tai: Bạn cần phân biệt chính xác thiết bị bên trái và bên phải. Theo quy chuẩn thính học quốc tế, màu xanh dương luôn dành cho tai trái và màu đỏ dành cho tai phải. Trước khi đeo, hãy đảm bảo máy đã được bật nguồn (đối với máy dùng pin sạc) hoặc đã đóng kín nắp pin (đối với máy dùng pin rời).
- Bước 2 – Định vị thân máy” Dùng ngón trỏ và ngón cái cầm nhẹ vào phần thân máy. Đưa thân máy vòng qua phía trên vành tai để máy nằm yên vị ở nếp gấp sau vành tai. Lưu ý vén gọn tóc, không để tóc vướng vào khu vực micro của máy. Đối với người đeo kính hoặc khẩu trang, hãy gài gọng kính/dây khẩu trang vào trước, sau đó mới đặt máy trợ thính nằm ép sát bên ngoài gọng kính.
- Bước 3 – Chèn núm tai (Dome/Earmold) vào ống tai: Dùng ngón trỏ và ngón cái của tay còn lại cầm nhẹ vào phần dây loa hoặc ống túp nhựa dẻo nối với núm cao su. Từ từ đưa núm cao su vào sâu bên trong cửa ống tai. Hãy đẩy một cách từ tốn, nhẹ nhàng cho đến khi núm tai nằm chìm vừa vặn, không bị lồi ra ngoài.
- Bước 4 – Cố định và kiểm tra” Nếu thiết bị của bạn có trang bị thêm sợi cước giữ cố định (thường có trên các dòng loa trong tai MiniRITE), hãy uốn cong phần đuôi sợi cước này và gài gọn gàng vào rãnh xoắn của vành tai dưới (hõm tai). Thiết kế này đóng vai trò như một mỏ neo, giữ cho loa không bị tuột ra khi bạn vận động mạnh hay nhai nuốt. Lắc nhẹ đầu để kiểm tra độ chắc chắn của máy.
Cách đeo dòng máy nằm trong ống tai (ITE, ITC, CIC, IIC)
Nhóm này bao gồm các dòng máy trợ thính siêu nhỏ được đúc tỉ mỉ theo khuôn tai riêng biệt của từng người. Nhờ kích thước tí hon, đây được xem là giải pháp hoàn hảo đáp ứng yêu cầu thẩm mỹ cực cao của người dùng.
- Bước 1 – Chuẩn bị và cầm máy đúng chiều: Cầm thiết bị bằng ngón cái và ngón trỏ, hướng phần đầu thuôn nhỏ (phần chứa loa phát âm thanh) vào trong ống tai. Đảm bảo phần dây cước siêu nhỏ dùng để kéo máy ra (nếu có) phải nằm hướng thẳng xuống dưới sàn nhà.
- Bước 2 – Mở rộng ống tai tự nhiên: Một mẹo y khoa cực kỳ hữu ích giúp việc đeo máy dễ dàng hơn là: dùng tay đối diện vòng qua đầu, kéo nhẹ vành tai lên trên và ra phía sau. Thao tác đơn giản này giúp ống tai được nắn thẳng ra, tạo thành một “đường hầm” rộng rãi để đưa thiết bị vào.
- Bước 3 – Đưa máy vào vị trí: Đưa từ từ thiết bị vào cửa tai. Tuyệt đối không ấn thẳng một lực mạnh vì có thể gây đau và xước da. Thay vào đó, bạn hãy đẩy kết hợp xoay nhẹ thiết bị theo chiều kim đồng hồ hoặc ngược lại một chút. Động tác xoay trượt này giúp lớp vỏ máy luồn lách êm ái qua các nếp gấp sụn uốn lượn tự nhiên của ống tai.
- Bước 4 – Ấn chốt và kiểm tra: Khi máy đã vào đúng form, dùng ngón trỏ ấn nhẹ nhàng lên bề mặt ngoài cùng của vỏ máy (mặt faceplate) để chắc chắn thiết bị đã chìm hẳn vào trong. Khi thao tác đúng, bạn sẽ ngay lập tức cảm nhận được độ kín khít, âm thanh xung quanh thay đổi rõ rệt nhưng tai không hề có cảm giác bị cấn đau hay tức nghẹn.
Những điều cần biết khi đeo máy trợ thính trong giai đoạn đầu
Quá trình làm quen với những âm thanh mới đòi hỏi một sự kiên nhẫn nhất định. Não bộ của người khiếm thính đã quen với sự yên lặng hoặc tình trạng nghe âm thanh mờ đục trong một thời gian dài, do đó việc bộ não phải xử lý và tiếp nhận lại đầy đủ các dải tần số cần có một lộ trình thích nghi. Dưới đây là những điều cần biết khi đeo máy trợ thính để bạn dễ dàng vượt qua giai đoạn bỡ ngỡ này.
Quy tắc thích nghi thời gian đầu
Trong tuần đầu tiên sử dụng, các chuyên gia khuyên bạn chỉ nên đeo thiết bị khoảng hai đến bốn tiếng mỗi ngày.
Hãy bắt đầu ngay trong không gian quen thuộc và yên tĩnh như phòng ngủ hoặc phòng khách để tập nghe lại những âm thanh cơ bản nhất: tiếng kim đồng hồ tích tắc, tiếng nước chảy, tiếng bước chân, hoặc đơn giản là đọc to một tờ báo để làm quen lại với chính giọng nói của mình.
Sang tuần thứ hai và thứ ba, bạn có thể từ từ tăng dần thời gian đeo lên 6 – 8 tiếng và bắt đầu trải nghiệm ở những môi trường âm thanh phức tạp hơn như trò chuyện nhóm đông người, xem TV, đi siêu thị hay ngồi ở không gian mở như quán cà phê.
Tháo lắp và bảo quản máy trợ thính đúng chuẩn y khoa
Việc vệ sinh và bảo quản máy trợ thính hàng ngày đóng vai trò vô cùng quan trọng. Kẻ thù lớn nhất làm giảm tuổi thọ của các bo mạch điện tử tinh vi bên trong máy chính là độ ẩm, mồ hôi và ráy tai.
Mỗi tối trước khi đi ngủ, bạn bắt buộc phải tháo thiết bị ra khỏi tai. Hãy dùng khăn khô mềm hoặc chổi cọ chuyên dụng (thường được tặng kèm) để gạt bỏ sạch bụi bẩn, ráy tai bám trên núm cao su hoặc khu vực màng lọc. Tuyệt đối không sử dụng nước, cồn hay các hóa chất tẩy rửa lau trực tiếp lên máy.
Đối với máy dùng pin viên, bạn cần mở hẳn nắp pin để ngắt nguồn và hạn chế tiêu hao năng lượng. Cuối cùng, hãy đặt máy vào hộp hút ẩm chuyên dụng hoặc đốc sạc khô (với dòng máy pin sạc) và đậy kín nắp lại. Việc duy trì thói quen hút ẩm hàng ngày là cực kỳ quan trọng, đặc biệt với khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, giúp máy luôn khô ráo và hoạt động ổn định.
Nhận biết dấu hiệu cần đến chuyên gia hiệu chỉnh
Nếu bạn đã tuân thủ và thao tác đúng theo mọi hướng dẫn nhưng vẫn cảm thấy đau nhức, sưng tấy ống tai sau 3 đến 5 ngày sử dụng; hoặc cảm thấy âm thanh nghe được quá chói gắt, tiếng bát đĩa va chạm gây giật mình; tiếng nói của bản thân bị vang ồm ộp như đang nói trong thùng phi (hiệu ứng tắc nghẽn)… đừng tự ý tháo mở linh kiện máy hay cố gắng chịu đựng.
Lúc này, hãy mang máy đến các trung tâm trợ thính uy tín. Các chuyên gia sẽ tiến hành kiểm tra lại tình trạng màng nhĩ, mài mỏng lại vỏ khuôn tai để giảm cấn, hoặc kết nối phần mềm để can thiệp trực tiếp vào các dải tần số, hiệu chỉnh lại âm lượng sao cho tương thích tuyệt đối với ngưỡng nghe thực tế của bạn.
Giải đáp các câu hỏi thường gặp về thao tác đeo máy
Tại sao khi đưa tay lại gần tai để chỉnh máy, tôi lại nghe tiếng rít lớn? Đây là hiện tượng dội âm (feedback) rất bình thường khi có vật cản (bàn tay bạn, mũ, hoặc gối) chắn ngang khu vực thu âm của micro. Tiếng rít này sẽ biến mất ngay lập tức khi bạn bỏ tay ra. Tuy nhiên, nếu tiếng rít xuất hiện liên tục cả khi bạn không chạm tay vào tai, điều đó chứng tỏ núm tai chưa được nhét đủ sâu và khít, âm thanh bị lọt ra ngoài. Bạn cần tháo ra và thao tác đeo lại.
Tôi có nên tháo thiết bị khi đi ngủ hoặc đi tắm không? Bắt buộc phải tháo. Các thiết bị này dù được trang bị công nghệ chống nước chuẩn IP68 vô cùng tiên tiến nhưng hoàn toàn không được thiết kế để ngâm dưới vòi sen tắm hay đi bơi. Trong lúc ngủ, việc bạn nằm nghiêng có thể tạo ra áp lực chèn ép lớn làm vỡ vỏ máy, hoặc gây tổn thương nghiêm trọng cho ống tai của bạn.
Cần lưu ý gì khi đổi từ dòng máy đeo ngoài tai sang dòng siêu nhỏ nằm trong ống tai? Dòng siêu nhỏ sẽ cho bạn cảm giác âm thanh tự nhiên, trung thực hơn do tận dụng được cấu trúc vành tai sinh học để thu âm thanh. Tuy nhiên, trong thời gian đầu bạn có thể cảm thấy giọng nói của chính mình hơi vang và ồm ồm (gọi là hiệu ứng tắc nghẽn). Hiện tượng này là hoàn toàn bình thường và não bộ sẽ tự động phân tích, thích nghi sau một thời gian ngắn đeo máy thường xuyên.
Đeo máy trợ thính có tập thể dục thể thao được không? Bạn hoàn toàn có thể yên tâm đeo máy khi đi bộ, chạy bộ nhẹ nhàng hoặc tập gym. Mặc dù vậy, mồ hôi tiết ra nhiều có thể làm hỏng các linh kiện điện tử, do đó bạn nên sử dụng thêm băng đô chặn mồ hôi quanh đầu hoặc vỏ bọc bảo vệ máy chuyên dụng. Cần tuyệt đối tháo máy khi đi bơi, xông hơi, đi tắm mưa hoặc chơi các môn thể thao đối kháng mạnh có nguy cơ va đập trực tiếp vào vùng tai.
Làm sao để biết máy trợ thính đã hết pin hay sắp hết pin? Các dòng máy trợ thính hiện đại đều được trang bị tính năng cảnh báo pin yếu thông minh. Khi dung lượng pin sắp cạn, máy sẽ tự động phát ra các chuỗi âm báo tít tít hoặc các đoạn nhạc điệu ngắn lặp lại theo chu kỳ để nhắc nhở người dùng. Đồng thời, bạn cũng sẽ cảm nhận rõ chất lượng âm thanh thu vào bị nhỏ đi đáng kể, chập chờn hoặc rè. Lúc này, hãy nhanh chóng đặt máy vào đốc sạc hoặc thay một viên pin mới để không làm gián đoạn việc nghe.
Nắm vững cách đeo máy trợ thính không chỉ giúp bạn tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc âm thanh trong trẻo, chân thực mà còn là phương pháp hữu hiệu nhất để bảo vệ sức khỏe đôi tai và kéo dài tuổi thọ của thiết bị thính học. Hãy luôn nhớ rằng, việc làm quen và đồng hành cùng máy trợ thính là một hành trình cần rất nhiều sự kiên nhẫn. Đừng ngần ngại liên hệ ngay với các chuyên gia, bác sĩ thính học nếu bạn gặp phải bất kỳ khó khăn hay sự cố nào trong quá trình sử dụng.
