Thính Lực Đồ Là Gì? Hướng Dẫn Đọc Chỉ Số Đo Sức Nghe Chuẩn Xác

Âm thanh đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối con người với môi trường xung quanh, từ các hoạt động sinh hoạt hàng ngày đến giao tiếp xã hội. Thế nhưng, khi thính giác bắt đầu suy giảm, khả năng nghe các âm thanh hằng ngày sẽ giảm dần, gây ra sự khó khăn và những trở ngại lớn trong giao tiếp hằng ngày.

Nhiều người khi gặp tình trạng lãng tai thường có tâm lý tự tìm kiếm các thiết bị khuếch đại âm thanh giá rẻ trên mạng với hy vọng cải thiện khả năng nghe ngay lập tức. Tuy nhiên, y khoa đã chứng minh việc sử dụng các thiết bị này mà không qua thăm khám là một lựa chọn không an toàn, có thể dẫn đến suy giảm thính lực nghiêm trọng hơn, thậm chí gây tổn thương tai không thể phục hồi.

Đối với những ai đang phải đối mặt với tình trạng mất thính lực, bước khởi đầu bắt buộc luôn là thực hiện đo kiểm tra thính giác để xây dựng một biểu đồ thính lực cá nhân. Đây được coi là cơ sở khoa học duy nhất giúp bạn thấu hiểu chính xác tình trạng sức nghe của mình và chọn lựa được thiết bị trợ thính phù hợp nhất.

Thính lực đồ là gì và tại sao bạn cần thực hiện đo thính lực?

Về bản chất y học, thính lực đồ là một đồ thị ghi lại kết quả kiểm tra sức nghe của một người ở các tần số và cường độ âm thanh khác nhau. Phép đo này được thực hiện bởi các chuyên viên thính học trong phòng cách âm tiêu chuẩn, sử dụng máy đo chuyên dụng nhằm tìm ra âm thanh nhỏ nhất mà tai bạn có thể nghe được ở mỗi dải tần số.

Giống như việc đo thị lực chính xác để cắt kính cận, tai cũng cần một thính lực đồ chi tiết để cài đặt thiết bị hỗ trợ nghe phù hợp. Sức nghe của con người không suy giảm đồng đều ở mọi dải âm; có người gặp khó khăn ở dải âm trầm, có người lại không thể nhận biết dải âm bổng.

Chính vì vậy, nếu không có chỉ số đo thính lực cụ thể, các kỹ thuật viên sẽ không thể tiến hành lập trình và hiệu chỉnh tần số cho máy trợ thính của bạn. Tầm quan trọng của việc đo thính lực trước khi mua máy trợ thính nằm ở chỗ giúp thiết bị bù đắp chính xác những khoảng âm lượng bị thiếu hụt mà không gây ảnh hại đến các dải tần số tai còn nghe tốt. Việc đeo máy mà không dựa trên kết quả đo thính giác khoa học cũng giống như việc đeo kính sai độ, có thể khiến tình trạng tổn thương thính giác ngày một trầm trọng hơn.

Ý nghĩa của các thông số và cách đọc thính lực đồ chuẩn y khoa

Khi nhận kết quả đo thính giác với nhiều đường biểu diễn, ký hiệu và chỉ số kỹ thuật phức tạp, đa số người bệnh thường gặp khó khăn trong việc tự hiểu ý nghĩa của các thông số này. Tuy nhiên, việc đọc hiểu thính học thực tế không quá phức tạp nếu người bệnh nắm vững cấu trúc cơ bản gồm trục hoành, trục tung và các quy ước ký hiệu dưới đây.

Trục hoành và các dải tần số âm thanh

Nằm ngang phía trên cùng của biểu đồ là trục hoành, biểu thị cho tần số hay cao độ của âm thanh, được đo bằng đơn vị Hertz (Hz). Tần số âm thanh trải dài từ trái sang phải, đi từ dải âm trầm (tần số thấp) đến dải âm bổng (tần số cao).

Trong một buổi đánh giá sức nghe tiêu chuẩn, chuyên viên thính học sẽ kiểm tra khả năng nghe của bạn ở các dải tần số quan trọng nhất cho việc nghe hiểu ngôn ngữ, thường dao động từ 125 Hz đến 8.000 Hz. Việc kiểm tra chi tiết từng dải tần số này cực kỳ quan trọng vì hầu hết các phụ âm trong tiếng Việt (như s, x, ch, t) nằm ở dải tần số cao, trong khi các nguyên âm (như a, o, u) lại nằm ở dải tần số thấp hơn.

Trục tung và các chỉ số đo thính lực về cường độ âm

Nằm dọc theo cạnh bên trái của đồ thị là trục tung, biểu thị cường độ hay độ to nhỏ của âm thanh, được đo bằng đơn vị Decibel (dB). Chỉ số này đi từ trên xuống dưới, bắt đầu từ mức -10 dB hoặc 0 dB (mức âm thanh cực kỳ nhỏ mà tai người bình thường khỏe mạnh có thể nghe được) cho đến 120 dB (mức âm thanh cực lớn, có thể gây đau tai và tổn thương cơ học cho màng nhĩ).

Khi tiến hành đo, chuyên viên sẽ tìm kiếm ngưỡng nghe nhỏ nhất của bạn ở từng tần số khác nhau. Ngưỡng nghe này chính là điểm giao thoa giữa tần số (Hz) và cường độ (dB). Ngưỡng nghe nằm càng gần mức 0 dB chứng tỏ sức nghe của bạn càng tốt, ngược lại, nếu ngưỡng nghe rơi xuống các mức decibel cao hơn, tai bạn đang có dấu hiệu suy giảm thính lực tương ứng với mức độ đó.

Giải mã các ký hiệu kết quả trên biểu đồ thính lực

Để phân biệt kết quả giữa tai trái và tai phải, cũng như phương pháp đo bằng đường dẫn truyền khí (đường khí) hay đường dẫn truyền xương (đường xương), y khoa quốc tế quy ước các ký hiệu màu sắc chuyên biệt rất nghiêm ngặt:

• Kết quả đo của tai phải: Luôn được ký hiệu bằng màu đỏ. Phép đo đường khí sử dụng hình tròn màu đỏ (O), phép đo đường xương sử dụng dấu mũi tên mở sang trái (<) hoặc ngoặc vuông màu đỏ ([).
• Kết quả đo của tai trái: Luôn được biểu thị bằng màu xanh dương. Phép đo đường khí sử dụng hình chữ X màu xanh dương (X), phép đo đường xương sử dụng dấu mũi tên mở sang phải (>) hoặc ngoặc vuông màu xanh dương (]).

Sự chênh lệch giữa đường khí và đường xương (gọi là khoảng trống khí – xương) là cơ sở khoa học để các chuyên gia chẩn đoán loại hình nghe kém của bạn. Nếu đường xương bình thường nhưng đường khí bị giảm, bạn đang bị nghe kém dẫn truyền (tổn thương tai ngoài hoặc tai giữa). Nếu cả hai đường khí và đường xương đều suy giảm trùng khớp lên nhau, đó là dấu hiệu của nghe kém tiếp nhận (tổn thương tai trong hoặc dây thần kinh thính giác).

Thế nào là thính lực đồ bình thường?

Một thính lực đồ bình thường là khi tất cả các điểm biểu thị ngưỡng nghe của cả tai trái và tai phải ở mọi tần số từ 250 Hz đến 8.000 Hz đều nằm trong giới hạn từ 0 dB đến 20 dB. Ở ngưỡng này, thính giác hoạt động bình thường, giúp nghe rõ các tiếng thì thầm hay các âm thanh có cường độ nhỏ trong cuộc sống hàng ngày.

Theo quy chuẩn phân loại sức nghe của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các mức độ suy giảm sức nghe dựa trên chỉ số đo thính lực trung bình (tính bằng trung bình cộng ngưỡng nghe tại các tần số 500 Hz, 1.000 Hz, 2.000 Hz và 4.000 Hz) được xác định cụ thể như sau:

• Sức nghe bình thường: Ngưỡng nghe dưới 20 dB. Giao tiếp bình thường không gặp trở ngại.
• Nghe kém mức độ nhẹ: Ngưỡng nghe dao động từ 20 dB đến dưới 35 dB. Khó nghe các âm thanh nhỏ, tiếng thì thầm hoặc hội thoại trong môi trường có tiếng ồn.
• Nghe kém mức độ trung bình: Ngưỡng nghe từ 35 dB đến dưới 50 dB. Thường xuyên phải yêu cầu người đối diện nói lại, khó giao tiếp nhóm hoặc phải tăng âm lượng tivi, điện thoại.
• Nghe kém mức độ trung bình nặng: Ngưỡng nghe từ 50 dB đến dưới 65 dB. Khó nghe hiểu ngôn ngữ hàng ngày nếu không có thiết bị hỗ trợ, chủ yếu chỉ nghe được khi người khác nói to ở cự ly gần.
• Nghe kém mức độ nặng: Ngưỡng nghe từ 65 dB đến dưới 80 dB. Không nghe được hội thoại bình thường, chỉ nhận biết được âm thanh cường độ lớn ở cự ly gần.
• Nghe kém mức độ sâu: Ngưỡng nghe từ 80 dB trở lên. Tổn thương thính giác nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến giao tiếp hàng ngày, đòi hỏi can thiệp bằng máy công suất lớn hoặc cấy ốc tai điện tử.

Tại sao không nên tự mua máy trợ thính khi chưa có thính lực đồ?

Hiện nay, sự phát triển của thương mại điện tử giúp người dùng dễ dàng tiếp cận và đặt mua các dòng máy hỗ trợ nghe giá rẻ được quảng cáo trên mạng. Sự tiện lợi và mức giá thấp thường phù hợp với tâm lý ngại đi khám của nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi bị suy giảm thính lực.

Tuy nhiên, tự ý sử dụng các thiết bị này khi chưa qua bước đo và lập thính lực đồ có thể gây ảnh hưởng xấu đến thính lực. Những phân tích chuyên môn dưới đây sẽ chỉ ra nguy cơ khi tự ý sử dụng các thiết bị khuếch đại âm thanh không rõ nguồn gốc:

• Nguy cơ tổn thương thính lực vĩnh viễn do khuếch đại âm thanh quá ngưỡng: Các thiết bị bán sẵn trôi nổi trên thị trường thực chất chỉ là các máy khuếch đại âm thanh đơn thuần. Chúng hoạt động bằng cách phóng đại toàn bộ mọi tần số âm thanh lên cùng một mức âm lượng lớn. Khi đeo thiết bị này, những dải tần số vốn dĩ tai vẫn nghe tốt sẽ bị dội âm quá mức, liên tục kích thích vào ốc tai, có thể làm tổn thương tế bào lông thính giác còn lại và khiến tình trạng suy giảm thính lực tiến triển nhanh hơn.
• Hiện tượng bóp méo tần số âm thanh và mất cân bằng thính giác: Suy giảm thính lực thường không xảy ra đồng đều ở mọi dải tần. Người già bị lãng tai thường giảm sức nghe ở dải tần số cao (khó nghe giọng phụ nữ, trẻ em, các phụ âm) trong khi dải tần số thấp vẫn nghe tốt. Việc đeo máy đại trà không có khả năng lọc âm sẽ khiến các âm trầm bị khuếch đại quá mức, gây ra tiếng ù tai, tiếng vang lớn gây khó chịu, khiến người bệnh mệt mỏi, đau đầu và không thể tiếp tục sử dụng thiết bị.
• Bỏ qua các bệnh lý thính giác nguy hiểm tiềm ẩn: Việc tự mua máy trợ thính giúp người bệnh nghe thấy âm thanh to hơn nhưng có thể làm chậm trễ việc phát hiện các bệnh lý thính giác đang diễn ra trong tai. Khi đến các trung tâm chuyên khoa, người bệnh sẽ được nội soi kiểm tra tai ngoài và tai giữa trước khi đo. Nhiều trường hợp nghe kém chỉ do nút ráy tai, viêm tai giữa, xơ hóa màng nhĩ hoặc dị vật ống tai. Những bệnh lý này cần được điều trị y khoa dứt điểm thay vì chỉ sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe.

Trợ thính Châu Âu – Trung tâm thính lực chuyên nghiệp của bạn

Quá trình cải thiện khả năng nghe đòi hỏi sự kiên nhẫn và một quy trình chăm sóc thính học chuẩn mực. Trợ thính Châu Âu cung cấp dịch vụ chăm sóc thính lực tiêu chuẩn quốc tế với mức chi phí phù hợp tại Việt Nam. Với hệ thống phòng cách âm đạt chuẩn, trang thiết bị hiện đại và đội ngũ nhân sự chuyên môn, chúng tôi hỗ trợ tối ưu cho quý khách hàng trên hành trình khắc phục các rào cản giao tiếp hằng ngày.

Nhằm mang lại giá trị thực tế và sự an tâm tuyệt đối cho khách hàng, chúng tôi xây dựng chất lượng dịch vụ dựa trên các ưu thế vượt trội:

• Hệ thống phòng cách âm và trang thiết bị đo đạt chuẩn quốc tế: Chúng tôi sở hữu các phòng đo thính lực được thiết kế tiêu chuẩn giảm âm, giảm vang nghiêm ngặt. Toàn bộ trang thiết bị đo thính lực và nhĩ lượng đều được nhập khẩu chính hãng được hiệu chuẩn định kỳ bởi các chuyên gia nước ngoài nhằm đảm bảo kết quả biểu đồ thính lực đạt độ chính xác cao.
• Đội ngũ chuyên viên thính học dày dặn kinh nghiệm: Đội ngũ nhân sự chuyên môn của chúng tôi được đào tạo bài bản, liên tục cập nhật kiến thức chuyên sâu từ các chuyên gia thính học hàng đầu Đan Mạch và Thụy Sỹ. Chúng tôi không chỉ lập thính lực đồ chính xác mà còn đồng hành, hướng dẫn giúp khách hàng thích nghi với thiết bị hỗ trợ nghe trong giai đoạn đầu một cách hiệu quả.
• Giải pháp cá nhân hóa với máy trợ thính Oticon cao cấp: Chúng tôi là đối tác phân phối chính hãng các dòng máy trợ thính Oticon (Đan Mạch) – thương hiệu dẫn đầu thế giới về công nghệ hỗ trợ thính giác. Dựa trên dữ liệu thính lực đồ của bạn, chuyên viên sẽ nạp cấu hình vào phần mềm chuyên dụng để lập trình thiết bị, đảm bảo máy chỉ bù đắp chính xác những dải tần số bị thiếu hụt, mang lại nguồn âm thanh tự nhiên, rõ ràng ngay cả trong môi trường ồn.
• Chính sách bảo hành quốc tế và bảo trì trọn đời miễn phí: Mọi sản phẩm cung cấp bởi Trợ thính Châu Âu đều được bảo hành chính hãng từ 2 đến 3 năm. Đặc biệt, chúng tôi cam kết dịch vụ bảo trì, vệ sinh máy bằng thiết bị hút sấy chuyên dụng và hiệu chỉnh lại máy theo sự thay đổi sức nghe hoàn toàn miễn phí trọn đời sản phẩm.

Hãy để chúng tôi hỗ trợ bạn và gia đình cải thiện khả năng nghe, nâng cao chất lượng giao tiếp hằng ngày. Quý khách có thể đăng ký trải nghiệm dịch vụ đo thính lực và tư vấn giải pháp phù hợp tại các cơ sở thuộc hệ thống của chúng tôi.

• Cơ sở 1: 29 Giải Phóng, Hai Bà Trưng, Hà Nội
• Cơ sở 2: Nguyễn Tất Thành, Việt Trì, Phú Thọ
• Cơ sở 3: 37 Nguyễn Chí Diểu, Phú Xuân, Tp.Huế
• Cơ sở 4: 309 Núi Thành, Hòa Cường, Đà Nẵng
• Cơ sở 5: 181 Trần Quốc Thảo, Nhiêu Lộc, Hồ Chí Minh

Câu hỏi thường gặp về thính lực đồ và giải pháp hỗ trợ nghe

Đo thính lực có đau không và mất bao lâu để có kết quả?

Quá trình kiểm tra sức nghe hoàn toàn không gây đau đớn, không xâm lấn và vô cùng nhẹ nhàng. Bạn chỉ cần ngồi thư giãn trong phòng cách âm, lắng nghe các tín hiệu âm thanh đi từ to đến nhỏ dần phát ra từ tai nghe và bấm nút phản hồi khi nghe thấy tín hiệu. Toàn bộ buổi đo vẽ biểu đồ thính lực thường kéo dài từ 20 đến 30 phút và bạn sẽ nhận được kết quả giải thích chi tiết ngay sau khi kết thúc buổi đo.

Tại sao tôi đo thính lực đồ ở hai nơi khác nhau lại có kết quả hơi lệch nhau?

Sức nghe của con người không phải là một chỉ số cố định tuyệt đối mà có thể dao động nhẹ tùy thuộc vào trạng thái sức khỏe tinh thần, mức độ mệt mỏi, huyết áp, thời tiết hoặc môi trường tiếng ồn của ngày hôm đó. Ngoài ra, độ chuẩn xác của phòng cách âm và việc hiệu chuẩn thiết bị đo định kỳ của từng trung tâm thính học khác nhau cũng quyết định đến sự đồng nhất của kết quả đo thính giác. Sự lệch nhẹ dưới 10 dB giữa hai lần đo khác ngày là hoàn toàn bình thường trong thính học lâm sàng.

Người già lãng tai nặng đeo máy trợ thính có khôi phục thính lực đồ về mức bình thường được không?

Thiết bị trợ thính không phải là thuốc chữa bệnh và không có chức năng đưa thính lực đồ sinh học của tai về mức bình thường. Tuy nhiên, thiết bị đóng vai trò như một bộ khuếch đại cá nhân hóa, bù đắp chính xác các khoảng âm lượng bị thiếu hụt giúp người dùng nghe rõ, giao tiếp trôi chảy. Đeo máy sớm còn giúp kích thích liên tục lên vỏ não thính giác, ngăn ngừa tình trạng giảm hoạt động của dây thần kinh thính giác do thiếu kích thích âm thanh lâu ngày.

Có thể tự đo thính lực bằng các ứng dụng trên điện thoại di động được không?

Các ứng dụng đo thính lực trên điện thoại di động chỉ có giá trị tham khảo và sàng lọc sơ bộ trong môi trường hoàn toàn yên tĩnh. Chúng không thể thay thế cho thính lực đồ chuẩn y khoa vì tai nghe điện thoại không được hiệu chuẩn chuẩn xác, ứng dụng không thể đo được đường xương và điện thoại không thể kiểm soát được tiếng ồn nền của môi trường xung quanh bạn. Để có kết quả lập trình máy hỗ trợ nghe chính xác, bạn bắt buộc phải đo bằng máy đo chuyên dụng tại các phòng cách âm đạt chuẩn.

Bao lâu tôi nên thực hiện đo lại thính lực đồ một lần?

Đối với người bình thường không có biểu hiện nghe kém, việc kiểm tra thính lực định kỳ có thể thực hiện 2 năm một lần. Tuy nhiên, đối với người cao tuổi, người đang sử dụng thiết bị hỗ trợ nghe hoặc người làm việc trong môi trường tiếng ồn công nghiệp, chuyên gia khuyên nên thực hiện đo lại thính lực đồ mỗi năm một lần. Việc này giúp theo dõi sát sao tốc độ suy giảm thính lực tự nhiên và tiến hành căn chỉnh lại các thông số kỹ thuật của máy trợ thính cho tương thích với sức nghe thực tế ở thời điểm hiện tại.

Việc thấu hiểu bản chất và biết cách đọc các chỉ số thính lực giúp người bệnh chủ động kiểm soát sức khỏe thính giác của bản thân và gia đình. Kết quả thính lực đồ chính xác, kết hợp cùng giải pháp hỗ trợ nghe được lập trình cá nhân hóa từ các thương hiệu hàng đầu như máy trợ thính Oticon, là phương pháp hiệu quả nhất giúp người bị nghe kém cải thiện giao tiếp, tự tin hòa nhập vào cuộc sống và nâng cao sức khỏe tinh thần hàng ngày.